Showing posts with label व्हिगन आईपण. Show all posts
Showing posts with label व्हिगन आईपण. Show all posts

Friday, October 23, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ८ नविन घडामोडी

हो ना करता करता चॆपेल बाईंकडून बर्थ सेंटरमधे बदली करून घेतली, तेव्हा २८ वा अाठवडा सुरू होता. तिथे मग नियमित तपासण्या सुरू झाल्या होत्या. बर्थ सेंटरमधे तपासणी फारच चांगल्या पद्धतीने व बराच वेळ चालायची.

साधारण ३० व्या अाठवड्यात पोटात हालचाल जरा जास्तच होतेय असं लक्षात अालं. बाळ लवकर येणार अाहे, बांधकाम अाटपव असं नवऱ्याला सांगून पाहिलं पण काsही उपयोग झाला नाही. पहिलं बाळ सहसा उशीरा येतं, म्हणजे अापलंही उशीराच येणार अाहे असं मला समजावून त्याने अाणखी कामांच्या यादीत भर टाकली!!!!

३०व्या अाठवड्यात अाम्हा दोघांचा लमाझ बर्थिंग क्लास सुरू झाला. या क्लासमधे early labor, active labor अाणि pushing या स्टेजेसची माहिती सांगितली जाते. प्रत्येक स्टेजमधे काय करावे, दवाखान्यात जायची वेळ कोणती, active labor मधे साथीदाराने काय करावे, बाळंतिणीने कोणत्या positions घ्याव्यात, मदतनिसाने तिला मदत कशी करावी हे शिकवले जाते, व इतरही बरीच माहिती दिली जाते.

३५व्या अाठवड्याची तपासणी झाली तेव्हा माझं चक्कं ४ सेमी डायलेशन झालं अाहे हे मिडवाईफ लिऍनच्या लक्षात अालं.
अरे बापरे! म्हणजे चक्कं active labor सुरू होण्याची वेळ अाली होती - (बर्थिंग क्लासमधे शिकलो होतो एव्हाना!).
मिडवाईफ लिऍनने ऑन कॉल मिडवाईफला बोलवून घेतलं अाणि माझी अोळख करून दिली. माझ्या पोटाबिटात अजिबात दुखत नव्हतं. त्यामुळे त्यांनी मला घरी पाठवलं.
३७ अाठवडे पूर्ण झाले नाहीत तर बर्थिंग सेंटरमधे जन्म देता येणार नाही. दवाखान्यात जावे लागेल. पण तशी वेळ अाली तर मिडवाईफ बरोबर येईल असे त्या म्हणाल्या.

ही नियमित चाचणी असल्याने मी एकटीच अाले होते, ती ही कारने. नवऱ्याला फोन करून सांगितलं, तो म्हणाला काही हरकत नाही, घाबरू नकोस, तुझी टर्म पूर्ण होणारच, अजून एक महिना बाकी अाहे, तेव्हा घे गाडी नी ये घरी!!! काय हा अाशावाद, की अज्ञान? मी कपाळाला हात मारत गाडी सुरू केली.
घरी अाले, घरात जिकडे पहावे तिकडे बांधकाम सुरू होते. वेळ पडल्यास नविन बाळाला ठेवता येईल अशी एकही खोली नव्हती, तिऱ्हाईत माणसे सगळीकडे काम करत होती.
"कधी संपणार हे?" निराश होऊन मी नवऱ्याला विचारले.
"बाळ येण्याअाधी" त्याचे शांतपणे उत्तर!
संध्याकाळी बर्थिंग क्लास होता. तिथल्या शिक्षिकेला विचारले की या परिस्थितीत काय अपेक्षा करता येईल? ती म्हणाली काही सांगता येत नाही. अाज रात्री किंवा due date च्याही पुढे. नंतर कळले की अाम्हाला धीर देण्यासाठीच तसं म्हणाली होती. पुढच्या अाठवड्यात म्हणजे शेवटच्या क्लासला अामची उपस्थिती नसणार हे ती जाणून होती.
तो गुरूवार होता. शुक्रवार, शनिवार, रविवार गेला अाणि काहीच झाले नाही. शेवटी नवऱ्याची बत्तीशी खरी ठरेल अशी अाशा वाटू लागली.
तरीही मी दवाखान्यात जायची बॅग पॅक करून ठेवली. नवऱ्याला म्हंटलं तू ही कर ना, तो म्हणाला अजून एक महिना अाहे!
सोमवार अाला तसा ३६ वा अाठवडा सुरू झाला. अाणखी एक अाठवडा तरी कळ काढ रे बाळा, असे मी म्हणत राहिले.
मंगळवारी रात्री झोपायला गेले. बेडरूममधे जिकडे बघावे तिकडे बॉक्सेस पडले होते, चालायला सुद्धा जागा नव्हती. त्या अवस्थेत माझे नेस्टिंग इंस्टिंग्ट जागे झाले अाणि मी बेडरूममधले सगळे बॉक्सेस एक एक करत फॅमेलि रूममधे अाणून ठेवले.
अामच्या स्वयंपाक घरात सिलिंगचे काम सुरू झाले होते, त्यामुळे एक तर सासरी किंवा हॉटेलात जेवण असायचे.

बुधवारी संध्याकाळी घराजवळच्या भारतिय रेस्टॉरेंटमधे गेलो होतो. रेस्टॉरेंटची मालकिण लिंडा म्हणाली, "मी तुझी अाठवणच काढत होते कारण काल अाम्ही व्हिगन बर्फी बनवली."
बर्फी फारच चविष्ट झाली होती. जाताना मला तिने अाणखी बर्फी पॅक करून दिली.
गुरूवारी सकाळी अॉफिसचे काम करत होते, ड्रावरमधून एक फाईल काढायला खाली वाकले ते निमित्त झाले अाणि वॉटर ब्रेक झाले. खाली येऊन नवऱ्याला सांगितले.
"Congratulations!" नवरा नव्हे, सामानाअाडून डोके काढत ठेकेदार म्हणाला. मी डोक्यावर हात मारून घेतला.
"तुम्ही उद्याच्या उद्या काम संपवा" अनायसे समोर उभ्या असलेल्या ठेकेदाराला नवऱ्याने सांगितले (??!! :( ))

पुन्हा वर गेले. कामावर सगळ्यांना "जाते" असे सांगितले, त्या अाठवड्यातल्या मिटिंग्ज रद्द केल्या, अाऊट अॉफ अॉफिस मजकूर सज्ज केला.

नवऱ्याने मित्रांना फोनकरून बेबी शॉवर रद्द करायला सांगितले.

मग बर्थिंग सेंटरमधे फोन केला. डायरेक्टर मोरिन डारसी स्वतःच फोनवर होती.
"मोरिन, माय वॉटर ब्रोक."
"अार यू शुअर?"
मग फोनवरच तिने लक्षणे विचारून खात्री करून घेतली.
"हॅव यू ईटन?"
"नो"
"देन ईट अॅंड कम अॉन अोव्हर"
सासूबाईंना फोन करून सांगितले. त्या म्हणाल्या "या मग जेवायला लवकर".
सासूबाई घाबरलेल्या होत्या. त्यांना मीच धीर दिला!!!
अारामात जेवण उरकले, लिंडाची बर्फी खाल्ली.
सासू सासऱ्यंाना नमस्कार करून निरोप घेतला. जाताना सासरे म्हणाले, "मला या अाधी पाच नातवंडं झालीत, पण या बाळाप्रती काही विशेषच जिव्हाळा वाटतो अाहे, त्याला/तिला सुखरूप घरी अाण.
"अगदी जरूर!" मी अात्मविश्वासाने म्हणाले.



क्रमशः


Monday, October 12, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ७ - जन्मानंतर लागणारे तज्ञ, क्लासेस अाणि वस्तु

तज्ञ:
लॅक्टेशन कंसलटंट अाणि ल लेचे लिग:
बाळाला पहिले काही महिने तरी अाईचे दूध पाजायचे असेल तर प्रशिक्षित लॅक्टेशन कंसलटंट अाणि ल लेचे लिग (La Leche League)च्या स्वयंसेविकांची मदत फारच उपयुक्त ठरते. साधारण ६-७ महिन्यात मी अामच्या भागातील ल लेचे लीगच्या मिटींगला जायला लागले. तिथे इतर बायकांचे अनुभव ऐकायला मिळाले. मुख्य म्हणजे घराबाहेर असताना दूध कसे पाजायचे, कामावर परत गेले की करायचे या संबंधी चांगले सल्ले मिळाले.
ल लेचे लिगच्या सदस्यांना वाचनालयातून पुस्तकेही घेता येतात.

पोस्ट पोर्टम डुला:

बाळ जन्माला अाल्यानंतर लागणारी मदत हवी असेल तर पोस्ट पोर्टम डुलांची मदत घेता येते. नातेवाईकांची कुमक मी कामाला जायला लागल्यावर कामी येणार होती. त्यामुळे जन्मानंतर लगेच पोपो डुला लावायचे ठरवले.
पोपो डुला बाळाचं सगळं करण्याबरोबर कपडे धुणे, स्वयंपाक करणे अशी कामंही करतात.

अाठवा महिना लागल्यावर पोपो डुलांचा शोध सुरू केला.
क्लासेस:
इथे बाळंतिण व तिचा साथीदार यांना अपत्य जन्म व पालकत्वासाठी तयार होण्यासाठी विविध विषयांचे क्लासेस असतात. ते सहसा दवाखान्यातर्फेच राबवले जातात. अाम्ही दोघेही लमाझ बर्थिंग क्लास, बाल संगोपन, स्तनपान अश्या क्लासेसला गेलो.
वस्तु:
बाळाचे कपडे, दुपटी, अंघोळीचा टब, खेळणी, पाळणा, क्रिब स्ट्रोलर, कार सीट इ वस्तु सहसा बेबी शॉवरमधेच मिळतात. इतर बहुतेक सर्व वस्तु मी क्रेगजलिस्ट वरून विकत घेतल्या. इतक्या लहान बाळांसाठी भरमसाठ किंमत मोजून नविन वस्तु घेण्यात काही अर्थ अाहे असं मला तरी वाटत नाही.
इथे एक प्रश्नं म्हणजे बाळाला तुमच्या खोलीत झोपवायचं की नाही. हा ज्याचा त्याचा प्रश्नं अाहे.
अाम्ही बाळाला अामच्या खोलीत झोपवणार होतोच. त्यासाठी तीन बाजू असलेला पलंगाला चिकटून ठेवता येतो असा Arms reach कोस्लिपर घ्यायचे ठरवले. तो सुद्धा मला क्रेग्जलिस्टवरच मिळाला.

डिस्पोजेबल डायपर का पुन्हा वापरता येण्याजोगे?
अमेरिकेत रोज ५ लाख डिस्पोजेबल डायपर फेकले जातात. पर्यावरणाची ही हानी टाळायची असेल तर अनेक पर्याय उपलब्ध अाहेत. कापडी डायपर, फ्लशेबल डायपर बाजारात उपलब्ध अाहेत. अाम्ही ५-६ प्रकारचे प्रत्येकी १-२ कापडी डायपर विकत अाणले. एक-दोनदा वापरून कुठले जे बरे वाटतील ते जास्तं अाणायचे असं ठरवलं.
कापडी डायपर घरी धुवायचे की डायपर सर्व्हिस लावायची हे ठरवता येते. वेळ वाचवण्यासाठी अाम्ही सर्व्हिस लावायचे ठरवले. सर्व्हिस लावली की डायपरही तेच देतात असे कळले.

ब्रेस्ट पंप
ब्रेस्ट पंप ही संकल्पना माझ्यासाठी नविन अाणि विचित्रं वाटणारी होती. तरी अखेर मी एक हातपंप विकत घेउन ठेवला.
नंतर कामाला सुरुवात केल्यावर मात्रं मला विजेवर चालणारा पंप घ्यावा लागला.

क्रमशः

Monday, April 06, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ६ - तज्ञांची निवड

गर्भारपण व प्रसूती सोपी जावी म्हणून इथे अनेक तज्ञ तुमच्या मदतीला असतात, फक्त त्याची माहिती असायला हवी. या व पुढील लेखात आम्ही कोणकोणत्या तज्ञांकडे गेलो व त्यांची निवड कशी केली ते सांगणार आहे.


१. डॉक्टर का मिडवाईफ?


मिडवाईफसना प्रसूतीला नैसर्गिकरित्या सहाय्य करण्याचे प्रशिक्षण दिलेले असते. नैसर्गिक प्रक्रियेमधे हस्तक्षेप करण्याचे प्रशिक्षण त्यांना नसते. अमेरिकेत प्रत्येक राज्यात मिडवाईफससाठी वेगळे कायदे आहेत. सहसा त्यांना एखाद्या डॉक्टरशी संबधित असावे लागते. हस्तक्षेप करण्याची गरज पडल्यास त्या डॉक्टरांचे सहाय्य मागतात. बरेचदा हॉस्पिटल्समधेही मिडवाईफ्स असतात. आमच्या इथे UNC हॉस्पिटल्समधे मिड्वाईफ्स होत्या.


डॉक्टरांना अर्थातच प्रक्रियेमधे हस्तक्षेप करण्याचे प्रशिक्षण दिलेले असते. उदाहरणार्थ एपिड्युरल देणे, सिझेरियन करणे, कळा सुरू होण्याचे औषध देणे हे डॉक्टर किंवा त्यांच्या हाताखालील प्रशिक्षित नर्सच करू शकतात.


मिडवाईफ्सबद्दल मला खूप उशीरा कळ्ले. आम्ही UNC व बर्थिंग सेंटरच्या मिडवाईफ्सना जाऊन भेटलो. त्यांनी माझ्या प्रश्नांची जितकी चांगली उत्तरे दिली तितकी माझ्या चॅप्पेल बाईंनी कधीच दिली नव्हती. मुख्य म्हणजे मला एकूण लेबर आणि बाळाचा जन्मं याविषयी मनात खूप भिती होती. लहानपणी आमच्या घरी काही अप्रिय घटना घडल्याचे ऐकल्याने त्याचा मनावर नकंळत परिणाम झालेला होता. ती भिती काढायला मिडवाईफ्सनी खूप मदत केली. "निसर्गाने तुला क्षमता दिली आहे, त्यावर तू विश्वास ठेव. तुला भिती वाटली तर लेबर मधेच थांबेल. तुझ्या मनाने शरीराला त्याचे काम करण्यात सहाय्य करायला हवे" असे त्यांनी अगदी पटवून सांगितले. लेबर सुरू झाल्यावर प्रत्येक स्टेजला मिडवाईफ काय करणार, मी काय करायचे हे ही समजावून सांगितले.

२. दवाखाना, बर्थिंग सेंटर का घरच्या घरी?


बाळाचा जन्म सर्व सुविधांनी सज्ज असलेल्या दवाखान्यात करायचा की मिडवाईफ चालवत असलेल्या बर्थिंग सेंटरमधे करायचा की मिडवाईफला बोलवून घरीच करायचे हे ही ठरवता येते.


दवाखाना:
हॉस्पिटलमधल्या बर्थिंग सुविधा दाखवण्यासाठी इथे नियमितपणे टूर आखलेले असतात. जर्मनीतून परत आल्यावर आम्ही भराभर ते टूर घेऊन सर्व फॅसिलिटीज पाहून घेतल्या. हॉस्पिटलची निवड करताना आपल्या कल्पनांची अंमलबजावणी करता येईल असे हॉस्पिटल बघावे. म्हणजे कळा येत असताना इकडे तिकडे जरा चालू देतात की पलंगावरच झोपून ठेवतात. बर्थिंग बॉल, पाण्याचा टब आहे की नाही. तुम्हाला एपिड्युरल घ्यायचे असेल तर ते तिथे उपलब्ध आहे की नाही, बाळंतिणीबरोबर किती लोकांना खोलीत थांता येते असे प्रश्नं विचारावे. सर्वं हॉस्पिटल्समधून आम्हाला UNC हॉस्पिटल आवडले होते. त्यामुळे तिथल्या मिडवाईफ्सकडे जावे असा माझा विचार बरेच दिवस होता.


बर्थिंग सेंटर
बर्थिंग सेंटरचे तत्वज्ञान: गर्भारपण, बाळंतपण हा रोग नाही, ते स्त्री शरीराचे नैसर्गिक कार्य आहे. त्या कार्यात काही स्रियांना वैद्यकिय सहायाची गरज पडू शकते, पण बहुतेक स्त्रिया कुठल्याही वैद्यकिय मदतीशिवाय बाळाला जन्मं देऊ शकतात आणि देत आल्या आहेत. बर्थिंग सेंटरमधे बाळ झाल्यावर ६ ते ८ तासात बाळ बाळंतिणीला घरी पाठवतात. पुढील तपासण्यांसाठी मिडवाईफ्स घरी येतात.
आमच्या इथे एकच बर्थिंग सेंटर आहे. आधी सांगितल्याप्रमाणे तिथे आधुनिक सुविधा व डॉक्टर नसल्याने मला जरा भिती वाटत होती. तिथला टूर घेतला तेव्हा तर ते फारच आवडले होते, पण तरीही तिथे जायचा धीर होत नव्हता. तिथे गेलेल्या अनेक जणींनी त्यांना खूप चांगला अनुभव असल्याचे सांगितले. माझ्या एका मैत्रिणीची मैत्रिण एशली तिथे नर्स म्हणून काम करते असे कळले. एशली मला भेटून माझ्या सर्व शंका दूर करायला तयार झाली. बर्थ सेंटरला स्वतःचे रेप्युटेशन कसे महत्वाचे आहे आणि त्यामुळे त्या जराही रिस्क नं घेता योग्य असेल तेव्हा बाळंतिणीला UNC मधे घेऊन जातात हे तिने सांगितले. वेळ पडल्यास बर्थिंग सेंटरमधून निघून हॉस्पिटलमधे एडमिट व्हायला दहा मिनिटांपेक्षा कमी वेळ लागतो हे तिने खात्रीने सांगितले. त्याशिवाय प्रत्यक्ष UNC तल्या मिडवाईफ्सनी बर्थिंग सेंटरची खूपच तारीफ केली.अशी सगळी माहिती काढल्यावर, अनेक चौकशा केल्यावर अखेर बर्थिंग सेंटरमधे जायचे ठरले.


घरच्या घरी?


या खेपेला तरी तसे करायची आमची हिम्मत नव्हती. तरी तो अनुभव घेतलेल्या बर्‍याच बायांना भेटून त्यांचे अनुभव ऐकले.



३. डुला (Doula)


बाळंतिणीची घरातली व्यक्ती बहुदा तिचा नवरा व आई किंवा एखादी व्यक्ती सहाय्यक म्हणून असते. या व्यक्तिला लेबर व जन्माच्या वेळी मार्गदर्शन करण्यासाठी डुला मदत करते. डुलांना दुखणे कमी करण्याचे (pain management) प्रशिक्षण दिलेले असते. लेबर रूममधे बाळंतिणीला हवे तसे पोषक वातावरण तयार करणे, तिला मसाज करणे, तिला काय हवे नको ते बघणे, तिच्या वतीने डॉक्टर किंवा मिडवाईफशी बोलणे अशी कार्ये त्या करतात. बाळंतिणीला कळा सुरू झाल्यापासून त्यांचे काम सुरू होते आणि बाळाचा जन्म झाला की ते संपते. डुला बाळंतिणीला बर्थ प्लॅन बनवायला मदत करते.

आम्ही इंटरनेटवरून इथे असलेल्या डुलांची माहिती काढली व इतर मैत्रिणींनीही काही नावे दिली. दोन-तीन डुलांना भेटून आम्हीस स्टेसी गुंटरला आमची डुला म्हणून निवडले.

४. लॅक्टेशन कंसल्टंट
बाळाला जन्म देण्याच्या दिव्यातून पार पडल्याबरोबर बाळंतिणीवर नवीन जबाबदारी येऊन पडते ती म्हणजे त्या चिमुकल्या जिवाची काळजी घेणे, त्याचे आरोग्य राखणे व त्याच्यासाठी जे योग्य ते सर्व करणे. त्यातील सर्वात महत्वाचे काम म्हणजे बाळाला मातेचे दूध सुरू करणे. हल्ली जन्मानंतर दोन-तीन तासाच्या आतच स्तनपान सुरू करण्याचा सल्ला दिला जातो. स्तनपान हे नैसर्गिक असले तरी म्हणावे तितके सोपे नसते. या बाबतीत स्त्रीला वेळोवेळी योग्य तो सल्ला मिळावा म्हणून लॅक्टेशन कंसल्टंटस असतात. हल्ली सर्व हॉस्पिटलमधे लॅक्टेशन कन्स्लटंट तैनात असतात, पण आपण स्वतःची कंसल्टंट नेमू शकतो. ती घरी येऊन मदत करते हा सर्वात मोठा फायदा असतो. आम्ही लॅक्टेशन कंसल्टंट निवडली नव्हती. त्याची मला गरज वाटली नव्हती, पण तो निर्णय कसा चुकीचा होता ते पुढे कळेलच.

क्रमशः



Saturday, March 21, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ५ - इतरांचे सल्ले, अपेक्षा आणि आपली उद्दिष्टे

चॅपेल बाईंकडे आता महिन्यातून एक तपासणी सुरू होती. या तपासणीत युरिन टेस्टमधे साखर व प्रोटिनचे प्रमाण पाहिले जाते, वजन आणि गर्भाशयाची लांबी मोजून बाळाची योग्य वाढ होत असल्याची खातरी करून घेतात. बाकी मला काहीच त्रास नसल्याने ही तपासणी १५ मिनिटात संपत असे.



सहावा महिना लागला तसं पोट जरा दिसायला लागलं. कपडे घट्टं व्हायला लागले होतेच. आतापर्यंत पँटच्या, स्कर्टच्या काजांना रबरबँड लावून एक्स्टेंड करून काम भागले होते त्यानंतर मात्रं मॅटर्निटी स्टोअरमधे जाऊन खास गर्भारपणीचे कपडे विकत आणणे सुरू केले.


व्यायाम करण्याची क्षमता पहिलेपेक्षा फारच कमी झाली. प्रिनेटल योगा नियमितपणे करायला सुरूवात केली. इथे प्रिनेटल योगाचे क्लासेस होते, पण आठवड्यातून काही दिवस क्लासला जाण्यापेक्षा मी एक व्हिडिओ विकत घेतली. त्यामुळे घरच्या घरी नियमितपणे योगासने करता येऊ लागली.
त्याशिवाय रोज चालणे किंवा पोहणे होतेच. व्यायाम, योगासाने व केगल ह्याचा मला खूप फायदा झाला.


दरम्यान नवर्‍याने वाचनालयातून या विषयावर अनेक पुस्तके व व्हिडिओ आणायला सुरूवात केली. त्यामुळे आम्हाला बरीच शास्त्रोक्त माहिती मिळाली. शिवाय इंटरनेटवर दर आठवड्याला बाळाची काय प्रगती होते ह्याचे वेळापत्रक देणार्‍या साईटस आहेत. दर सोमवारी ते उघडून मागच्या आठवड्यात काय बदल झाला असेल आणि आता या आठवड्यात काय प्रगती होणार आहे हे वाचायला मला खूप मजा वाटायची. शिवाय माझ्या इन्श्युरंस कंपनीनेही बरीच माहिती पाठवली. ती ही खूप उपयुक्त होती.
ही सर्व माहिती मिळाल्यावर एकूणच काय अपेक्षा करायची याचा अंदाज आला.



या माहितीच्या आधारावर मी माझ्या ३ अपेक्षा किंवा उद्दिष्टे ठरवलीत:
१. फुल टर्म प्रेग्नन्सी
२. नैसर्गिक बाळंतपण
३. बाळाला पहिले सहा महिने फक्त आणि फक्त आईचे दूधच पाजायचे. (दुधाव्यतिरिक्त दुसरे काहीही अगदी पाणीदेखील पाजायचे नाही)




ही माझी उद्दिष्टे पूर्ण झालीत की नाही हे पुढील भागात तुम्हाला कळेलच.

आता एका महत्वाच्या मुद्याला हात घालते. तो म्हणजे शुभचिंतकांचे सल्ले.
हे माझॆ पहिलेच बाळंतपण असल्याने मला अर्थातच या विषयात शून्य माहिती होती. माझी आई व सासूबाई यांना अनुभव असला तरी इतक्या वर्षांनतर त्यांना फारसे काही आठवत नाहीये आणि आता बराच बदल झाला आहे, या दोन गोष्टी माझ्या लक्षात आल्या.
इतर माझ्या पिढीतल्या बहुतांश नातलग व मैत्रिणींमधे सिझेरियनचेच प्रमाण फारच जास्त आहे आणि स्तनपानाचे प्रमाण फारच कमी आहे. त्यामुळे मला हवा असलेला सल्ला यांच्याकडून फारसा मिळणार नाही हे मी जाणून होते.

बरेच नातेवाईक बोलताना कधी कधी माझे सिझेरियनच होणार हे गृहित धरायचे. असे कोणी म्हटले की मला वाईट वाटायचे व चिडचिड व्हायची. या अवस्थेत स्त्रीच्या शरीरात हार्मोन्सची सारखी उलथापालथ होत असते त्यामुळे तिचा स्वभाव अकारण चिडका, उदास होऊ शकतो. आजूबाजूच्या मंडळींचे उद्देश चांगले असले तरी अशा अवस्थेतील स्त्रीला कशा प्रकारे मदत व सहकार्य करायचे याचे बहुतेकांना अजिबात ज्ञान नसते.

त्यामुळे मी सर्व बाबतीत तज्ञांचाच सल्ला घ्यायचा असे ठरवले होते.

वर्ल्ड व्हेजिटेरियन कॉंग्रेसमधे माझ्या सर्व शंकांचे निरसन झालेले असल्यामुळे मी व्हिगनच रहायचे ठरवले. त्याविषयीही मला बरेच ऐकून घ्यावे लागले. "दूध पीत जा" हा सल्ला मला त्याकाळात व अजूनही अधून मधून मिळतच असतो. गर्भारपणी खानपानात कुठलाही बदल करू नये हे ही त्यांना माहित नसायचे. अखेर अशा सल्ल्यांकडे दुर्लक्ष करायची सवय झाली. आपल्याला त्यांचा सल्ला नको असला तरी त्यामागची त्यांची भावना चांगलीच आहे हे समजून घेतले की त्रास कमी व्हायचा.




Sunday, March 15, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ४

आता फार दिवस पोट लपवणे शक्य नव्हतेच त्यामुळे सर्व नातेवाईक व मित्रमैत्रिणींना आमचे गुपित सांगून टाकले. शिवाय जर्मनीला जाण्याचे दिवसही जवळ येत होते. जुलै महिना आला तशी जर्मनी ट्रिपची तयारी सुरू झाली. त्यावेळी मला चार महिने संपत येणार होते. त्या वेळी प्रवास करायला काहीच हरकत नाही असे डॉक्टरांनी सांगितले. शिवाय घरातल्या बांधकामाला आम्ही कंटाळलो होतो. त्यामुळे बाहेरगावी जाण्याची कल्पना फारच अपिलिंग वाटत होती.

ड्रेस्डन येथे वर्ल्ड व्हेजिटेरियन कॉंग्रेसमधे नवरा उद्घाटनाचे भाषण देणार होता. माझी ही पहिलीच वर्ल्ड व्हेजिटेरियन कॉंग्रेस. तेथे अनेक नामवंत न्युट्रिशनिस्ट व इतर तज्ञांची भाषणे ऐकायला मिळाली. डॉ. नंदिता शहा यांची ओळख तिथेच झाली. त्या भारतात करत असलेल्या कौतुकास्पद कार्याबद्दल चांगली माहिती मिळाली. तसेच प्रख्यात न्युट्रिशनिस्ट
ब्रेंडा डेव्हिस व वसांटो मेलिना यांच्याशीही खूप छान ओळख झाली.


या दोघींनी व्हिगन न्युट्रिशनवर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. इतर पुस्तकांबरोबर वसांटो यांनी Raisging Vegetarian Children हे पुस्तकही लिहिले आहे. त्यांच्याकडून बरेच मार्गदर्शन मिळाले.


कॉन्फरंस आटोपल्यावर आम्ही प्रागला प्रयाण केले. मग जर्मनीत परत येऊन लाय्पझिग, बर्लिन असा टूर केला. बहुतेक ठिकाणी सर्व्हास होस्ट्सच्या घरी पाहुणचार घेतला. मी प्रेग्नंट असल्याने सर्वांना माझे केवढे कोड कौतुक होते!!


साधारण दोन आठवड्याचा हा टूर आटोपून आम्ही घरी आलो. एव्हाना बांधकाम संपले असेल ही आशा अगदी फोल ठरली. उलट आमच्या अनुपस्थितीत त्यांनी काहीच फारसे काम केले नव्हते. खरं तर जुलैअखेर काम पूर्ण संपणे अपेक्षित होते, पण अजून तर नुसता सांगाडाच दिसत होता, भिंतीचाही पत्त नव्हता. आमच्याकडे लवकरच बाळ येणार आहे तेव्हा काम लवकर आटपा अशी विनंती त्यांना केली.

Sunday, February 22, 2009

बाळाचे आगमन - भाग ३

(ही मालिका कूर्मगतीने लिहिल्याबद्दल क्षमस्व. आता कामावरही रुजु झाले आहे, त्यामुळे वेळ मिळणे कठीण जाते आहे. )

माझ्या फॅमेली डॉक्टरांनी
चॅपल हिल ऑब्स्टेट्रिक्स एन्ड गायनॅकॉलोजीच्या डॉ. पॅट चॅप्पेल यांचे नाव सुचवले. त्यांची अपॉईंटमेंट घेतली.
पहिल्या अपॉईंटमेंटमधे डॉक्टरीण बाई आवडल्या. त्यांना मनातल्या अनेक शंका विचारल्या. बाईंना डरहॅम रिजनल हॉस्पिटलमधे एडमिटींग प्रिव्हिलेजेस आहेत असे कळले. जवळची सर्व हॉस्पिटल्स आधी बघून मग कुठल्या हॉस्पिटलमधे जायचे ते आम्ही ठरवणार होतो. त्यामुळे डरहॅम रिजनल आवडले नाही तर नंतर डॉक्टर बदलायची असं ठरवलं.
चॅप्पेल बाईंना अनुभव बराच होता. खाणे पिणे, व्यायाम काय करायचा असे बरेच प्रश्न विचारले. शिवाय "आम्ही व्हिगन आहोत, त्याबद्दल तुम्हाला काही आक्षेप तर नाही ना?" असेही विचारले.त्यावर त्या म्हणाल्या, "व्हिगन पेशंट इतरांपेक्षा खूप जागरूक असतात. काळजीचं अजिबात काही कारण नाही"

प्रिनेटल व्हिटेमिनच्या गोळ्या आधीच सुरू केल्या होत्या. बाजारात उपलब्ध असलेले सर्वच ब्रँड व्हिगन नसतात, पण व्हिगन ब्रॅंडही सहज उपलब्ध आहेत.
इतर खाणेही वाढले होते कारण भूकच जास्त लागत होती. वजनही जरासे वाढले. अर्थात या स्टेजमधे वजन फारसे वाढत नाही.
प्रेग्नंट झाल्याचे कळल्याबरोबर मी चहा कॉफी घेणे बंद केले. एखादा कप चहा कॉफी घ्यायला हरकत नाही असे डॉक्टर सांगतात. खाण्यापिण्याच्याबाबातीत एक नियम मी स्वतःच बनवला होता - "बाळाला जे खाऊ घालायचे नाही, ते आपण खायचे नाही".
व्यायाम जमेल तितका करत रहा असे त्यांनी सांगितले. त्यानुसार मी पोहणे, चालणे व सायकल चालवणे सुरू ठेवले. अर्थात जितके मानवेल तितकेच.
करता करता तीन महिने संपले. ह्या काळात एक अल्ट्रासाऊंड झाला होता. बाळाची हालचाल पाहताना आम्हाला खूप मजा आली.
नवर्‍याला अल्ट्रासाऊंडचे फार अप्रूप. त्यामुळे पुढचे अल्ट्रासाऊंड केव्हा असे त्याने विचारले. १५ व्या आठवड्यात एम्निओसिंटेसिस ही ऐच्छिक चाचणी आहे. या चाचणीत बाळाला काही जन्मजात दोष असणार आहेत का हे कळते. त्यावेळी अल्ट्रासाऊंड होते असे कळले. या टेस्टबाबत विचार करायचे ठरले.
आता बारा आठवड्याचा धोक्याचा काळ संपला होता. एकदाही उलटी बिलटी नं होता दुसरे ट्रायमिस्टर सुरू झाले म्हणून मी आनंदात होते. दोघांच्या आई वडिलांना ही गोड बातमी सांगून विश्वासात घेतले. बाकीच्यांना मात्रं इतक्यात सांगू नये असे ठरवले.
एम्निओसिंटेसिसबद्दल आम्ही बराच विचार केला. नवर्‍याचा एकूण कल चाचणी करावी असा होता. म्हणून करायचे ठरवले.
त्याप्रमाणे डॉक्टरांना फोन केला. मग त्यांनी चाचणी करायची तारीख दिली. त्याशिवाय जेनिटकल काऊंसेलरची भेट घ्यायलाही सांगितले. चाचणीच्या आधी काऊंसेलरनी सर्व समजाऊन सांगितले.
अखेर चाचणीचा दिवस आला. आम्ही दोघेही लॅबमधे गेलो. नर्सने अल्ट्रासाऊंडकरून बाळाची पोझिशन कुठे आहे ते डॉक्टरांना दाखवले. त्यानुसार डॉक्टरांनी बाळाला इजा होणार नाही अशी खात्री करून गर्भाशयातील पाणी काढले.
चाचणीचा निकाल हातात यायला दोन आठवडे लागतात. हे दोन आठवडे फारच नर्व्ह्सनेस होता. पण त्याहीपेक्षा मला फारच अपराधी वाटायला लागलं. मी नवर्‍याला तसं बरेचदा बोलून दाखवलं. शेवटी त्यानी माझी समजूत काढली की चाचणीमधे बाळाला काही दोष असल्याचं कळलं म्हणजे आपण काही गर्भपातच करणार आहोत असं नाही. पण तसा दोष असेल तर आपली आधीपासूनच मानसिक तयारी करायला आपल्याला वेळ मिळेल.
अखेर जिनकेअर या चाचणी करणार्‍या संस्थेकडून फोन आला व त्यांनी सर्व नॉर्मल असल्याचे कळवले.
आम्हाला मुलगा होणार की मुलगी हे जाणून घ्यायचे नव्हते. सर्व नॉर्मल होते हेच खूप होते...

क्रमशः

Sunday, February 01, 2009

बाळाचे आगमन:भाग २


मे महिना आला तसा घरात बांधकामाने चांगलाच जोर पकडला. ऑफिसचे काम सासरी जाऊन करायला सुरुवात केली. नशिबाने मॉर्निंग सिकनेस अजिबात नव्हता. कधी कधी थोडीशी मळमळ व्हायची, पण त्या पलिकडे काही नाही.
आता एका चांगल्या गायनॅकॉलिस्टचा शोध सुरू झाला. त्याचबरोबर कुठल्या हॉस्पिटलमधे जायचे ते ही महत्वाचे होते. आमच्या नशिबाने इथे युनिव्हर्सिटी ऑफ नॉर्थ कॅरोलिना (UNC) आणि ड्युक युनिव्हर्सिटीची अद्ययावत हॉस्पिटल्स आहेत. शिवाय इतरही चांगली हॉस्पिटल्स आहेत. कुठेतरी पाण्याखाली जन्म देण्याची सुविधा आहे असे ऐकले होते, त्यासंबंधीही माहिती काढायची ठरली. UNC मधे पाण्यात लेबर करायची सुविधा आहे पण प्रत्यक्ष जन्म पाण्याखाली होऊ देत नाहीत असे कळले. मात्रं त्याबरोबरच चॅपल हिल येथील वुमेन्स बर्थ एन्ड वेलनेस सेंटरमधे पाण्यात प्रसूती होण्याची सोय असण्याचे कळले. ही सुविधा बर्थिंग सेंटर म्हणून प्रसिद्ध असल्याचे समजले. मात्रं तिथे डॉक्टर नसून सर्व मिडवाईफ असतात आणि एपिड्युरल (एनेस्थेशिया) उपलब्ध नसते असे कळले. बर्थिंग सेंटरमधे प्रसूती नैसर्गिक प्रद्धतीने करण्यावर भर दिला जातो. काही कॉम्प्लिकेशन झाल्य़ास बाळ/बाळंतिणीला UNC मधे एडमिट करतात.
नैसर्गिक,पाण्याखाली प्रसूती हे सगळं अगदी आयडियल वाटत असलं तरी डॉक्टर नाही म्हणजे जरा भितीच वाटत होती, त्यामुळे बर्थिंग सेंटरचा विचार करायचे नाही असे मी ठरवले.

हे सगळे करता करता कॅलिफोर्नियाच्या कॉन्फरन्सची वेळ झाली तरी साधे डॉक्टरही ठरले नव्हते, हॉस्पिटल तर सोडाच.
कॅलिफोर्नियाची ट्रिप छान झाली. मी कॉन्फरन्सला जोडून सुट्टी घेतली होती. नवर्‍यानेपण माझ्याबरोबर येण्यासाठी वेळ काढला होता. लॉस एंजेलिसमधे माझ्या दिरांकडे राहिलो. त्यानंतर सॅन होजे मधे माझी चुलत बहीण शालिनीकडे राहिलो आणि शेवटी सॅन फ्रॅन्सिस्कोला पोचलो.

सॅन फ्रॅन्सिस्कोत अनेक व्हिगन रेस्टॉरेंट्स आहेत. मिलेनियम हे नवर्‍याचे जगातील सर्वात आवडते व्हिगन रेस्टॉरेंट डाऊन्टाऊन सॅनफ्रॅन्सिस्कोमधे आहे. आमचे रहाण्याचे हॉटेल तिथून अगदी दोन मिनिटाच्या अंतरावर होते म्हणून नवरा एकदम खूष होता. शिवाय (मी कॉन्फरन्समधे असताना) त्याला त्याच्या आवडत्या शहरात भटकंती करायला मिळणार होतीच.
पहिले ट्रायमिस्टर असूनही उलट्यांचा त्रास नसल्याने त्याच्याबरोबर सर्व खादाडी करायला मी ही तयार होतेच. संध्याकाळी अनेक जुन्या मित्रमैत्रिणींना व नातेवाईकांना वेगवेगळ्या रेस्टॉरेंटमधे आमंत्रित करण्याचा सपाटा लावला.
कॉन्फरंन्स संपल्यावर सप्ताहांत मरिन काऊंटीमधे एका सर्व्हास कुटुंबाबरोबर घालवला आणि अखेर घरी परत आलो.
या सर्व प्रवासात आमची काही "बातमी" असल्याचा कोणालाच संशय आला नाही. परत येऊन पुन्हा डॉक्टरचा शोध सुरू झाला...


क्रमशः

Wednesday, January 28, 2009

बाळाचे आगमन: भाग १

एप्रिल २००८ महिन्याच्या सुरुवातीला आम्ही बाल्टीमोअरला गेलो होतो. परत निघताना बराच उशीर झाला होता. वॉशिंग्टन डि. सी. मधे ड्युपॉंट सर्कलमधून जात असताना सि व्हि एस फार्मसीचे दुकान उघडे दिसले. नवर्‍याला गाडी थांबवायला सांगितली.
त्याने विचारले "कशाला? "
"मला प्रेग्नन्सी डिटेक्शन किट घ्यायची आहे".
"कशाला?" त्याच्या चेहेर्‍यावर "वेड लागलं का?" आणि "बिच्चारी..." असे दोन्ही भाव एकत्रितपणे उमटलेले दिसले.
"उगाच...??"
"बरं.."
किट विकत घेतली आणि पर्समधे ठेवली.
दुसर्‍या दिवशी टेस्ट केली तोपर्यंत नवरा बाहेर गेला होता. त्याला फोन केला.
"माझी टेस्ट पॉझिटिव्ह आली आहे..."
"क्क्काय सांगतेस?.."
डॉक्टरांना फोन करून अपॉईंमेंट घेतली. अल्ट्रा साऊंडकरून झाल्यावर त्यांनी आमचे अभिनंदन केले. बाळाच्या अगामनाची तारीख १५ डिसेंबर आहे असे सांगितले.
दोघांनाही आश्चर्याचा सुखद धक्का बसला होता, तरी कॉशसली ऑप्टिमिस्टिक रहायचे ठरवले.
आई वडिलांना फोन करून सांगावे असे सारखे वाटत होते, पण निदान सहा आठवडे तरी कोणालाच काहीच सांगायचे नाही असे ठरले. इतकी महत्वाची बातमी पोटात (पन इंटेंडेड) ठेवणे फार कठिण असते.
बाळाची चाहूल तशी अनपेक्षितच होती, त्यामुळे आता आपल्या काय काय बेत बदलावे लागतील याचा आढावा घेतला. जूनमधे एका कॉन्फरन्ससाठी सॅन फ्रॅन. ला जायचे होते. तो तिसराच महिना असल्याने जायला काहीच हरकत नव्हती. जुलॅ अखेरीस वर्ल्ड व्हेजिटेरियन कॉन्फरन्सला जायचे होते. तेव्हाही चौथा महिनाअखेर असेल म्हणून काही हरकत नाही. जायच्या आधी एकदा डॉक्टरांना विचारून जायचे असे ठरवले.
घरात नुकतेच मोठे बांधकाम काढले होते. ते जुलैमधे संपेल म्हणून त्याची काळजी नव्हती. पण प्रश्न दुसरा होता. बांधकामामुळे मी घरून काम नं करता सासरी जाऊन काम करणार होते. मग तिथे गेल्यावर उलट्या बिलट्या झाल्या तर सासूबाईंपासून लपून रहाणार नाही असे मी नवर्‍याला म्हंटल,
नो बिग डिल एनी हाऊ...
पण इतक्यात त्यांना सांगू नकोस, काही झालं तर त्यांना उगीच काळजी वाटेल.... तो म्हणाला...

क्रमशः