आईची इतकी महती असताना, दिवाळीत पाडव्याला ओवाळले जाते ते फक्त वडीलांना. आईला ओवाळण्याचा एकही सण अस्तित्वात नाही. या नवीन वर्षापासून दर गुढीपाडव्याला आईला ओवाळायची नवीन प्रथा सुरु करूयात का? पटले तर शेयर करा आणि आपल्या घरी ही प्रथा सुरु करा. #aailaowala (आईला ओवाळा) हा hashtag twitter वर सुरु करण्यात आला आहे. कृपया या गुढीपाडव्याला आईला ओवाळा व पोस्ट करा.
डोसीडो, स्विंग युवर पार्टनर, लेडिज चेन, एलमॅन लेफ्ट, सर्कल राईट, जिप्सी मेल्ट डाऊन.....
हिवाळ्याच्या दिवसात व्यायाम करण्याचे पर्याय कमी. बाहेर बर्फ पडलेले असताना सायकल चालवणे,चालणे,धावणे जरा जीवावरच येते. जिम एके जिम करूनही कंटाळा येतो.अशा वेळी डान्स करण्याने चार भिंतींच्या आत राहुन व्यायाम आणि करमणुक दोन्ही साधले जाऊ शकते. पण क्लब,पब,रेस्टॉरेंटसमधील धुरकट, कर्कश्शं वातावरण नको वाटत असेल तर लोकनृत्य हा एक चांगला पर्याय आहे.
महाराष्ट्राचा स्वतःचा सामुहिक/लोकनृत्य असा काही प्रकार नाही. कोळीनृत्य, आदिवासी नृत्य असली तरी ती मर्यादितच आहेत. आपल्या इथल्या शास्त्रिय किंवा लोकनर्तकांना सहसा इतर राज्यातल्या नृत्य प्रकारांकडेच वळावे लागते. नवरात्रीच्या निमित्त्याने मराठी तरूण तरूणी हिरीरीने गरब्यात सहभागी होतात ते याच कारणासाठी.
आपल्या संस्कृतीत स्त्री-पुरूषांनी एकत्रं येऊन नृत्य करणे हेच खुप झाले. एकमेकांना प्रत्यक्ष स्पर्ष नं करता टिपर्यांचा वापर होतो. युरोप, रशियामधे विविध प्रकारची लोकनृत्ये आहेत. तिथे स्पर्शाचा बाऊ नसल्याने हालचालींमधे मोकळेपणा व वैविध्य असते. तर अशी ही विविध लोकनृत्ये युरोपातुन अमेरिकेत आली हे सांगणे नं लगे.
गावागावात कॉंन्ट्रा डान्स, स्क्वेअर डान्स अशा सारख्या नृत्यांचे आयोजन होते. खेळीमेळीचे वातावरण, लहानापासुन मोठ्यांपर्यंत सर्वांचा सहभाग व लोकसंगीताचा साज. सोप्या स्टेप्समुळे फार चांगलं नाचता आलंच पाहिजे अशीही अट नाही. सहसा अर्धा तास आधी बेसिक स्टेप शिकवण्याचा क्लास असतो. बरोबर पार्टनर आणलाच पाहिजे किंवा मुलगा-मुलगीच पार्टनर असले पाहिजे असे ही काही नाही.
उदाहरणार्थ कॉन्ट्रा डान्सची ही व्हिडिओ पहा:
अधिक छायाचित्रे इथे बघा
मेन्यु:
Fall Antipasto Buffet Table
wheatberry-wild rice salad with lavender-blueberry vinaigrette
lentil-brown/wild rice cakes with lemon tahini
cardamom pickled beets
fall lettuces with pumpkin seed-cider dressing
raw vegetables
breads, crustinis, and pita with Egyptian red lentil and artichoke-spinach hummuses, baba ganouj, and Brussels sprout "pâté" marinated olives, spiced pecans, and roasted chestnuts
Main Courses
lime-marinated seared seitan with peppercorns and fig glaze (the "star" of last year's menu)
roasted garlic olive oil mashed potatoes with chives, mushroom gravy, apple-pecan stuffing, and fresh raspberry-cranberry relish
Dilip's macadamia nut blackened Cajun tempeh
Spanish vegetable paella
Shepherd's Pie with wheat gluten, roasted root vegetables, and mushrooms, with a potato crust
braised sweet potatoes with leeks and vegan maple "butter" chutney
roasted green beans with pesto alla Trapanese (almond and tomato pressed sauce)
grilled baby artichokes with rosemary
fall squashes cubed and roasted with yellow beet chunks, cranberry, chestnuts, and dill weed
oyster mushroom croquettes
smoked eggplant stuffed with carmelized onions and yellow lentils
hominy succotash
apple jicama tabouleh (raw dish)
Carpaccio vegetale, which will feature very thinly sliced vegetables as a raw "pasta" (raw dish)
carrot-herb velouté (thickened soup)
Ligurian medallion pasta with marinara sauce and, on the side, walnut vegan "Parmesan cheese"
porcini-lentil cannelloni
country cornbread
Desserts
fresh seasonal fruits
phyllo cookies
pumpkin pie with pomegranate glaze
cinnamon currant apple pie
rhubarb-berry crisp and pastries
Drinks
Cider
Cranberry juice
Herbal tea
Shade-grown coffee
Photographs by: Anna Creissen
सर्वांना नविन वर्षाच्या शुभेच्छा!
विव्हर स्ट्रिट मार्केटवर लिहिलेल्या या लेखाला वाचकांच्या चांगल्या प्रतिक्रिया मिळाल्या आहेत. अशा प्रकारचे पर्याय (विअत) इतर ठिकाणी उपलब्ध आहेत का अशी विचारणा झाली आहे. म्हणुन हा लेख.
विव्हर स्ट्रीटसारखी सहकारी किराणा दुकाने अमेरिकेत बरीच आहेत. (अर्थात विव्हर स्ट्रिट हे सर्वात यशस्वी सहकारी दुकान म्हणावे लागेल. ) अशा दुकांनाना कोऑप किंवा नॅचरल फुड स्टोअर असे म्हणतात. तुमच्या भागात असं एखादं कोऑप आहे का ते शोधायला ही सुची बघा:
तुमच्या जवळपास कोऑप नसेल तर इतर पर्याय खाली देते आहे.
होल फुड्स मार्केट: Whole Foods Market ही ऑरगॅनिक किराणा स्टोअर्सची वैशिष्ट्यपूर्ण चेन आहे. ही चेन यशस्वी झाल्यावर इतर किराणा दुकानात ऑरगॅनिक वस्तुंचे विभाग सुरू झाले. (वॉलमार्टनेही लॉबिंग करून "ऑरगॅनिक" शब्दाची व्याख्या बदलवुन घेणे, नियम ढिसाळ करून घेणे असले उपाय करून घेतल्यावर "ऑरगॅनिक" पदार्थे विकायला सुरूवात केली. हल्ली तेही जमले नाही म्हणुन विकणे बंद केल्याचे ऐकले आहे.) होल फुडसची सुपिक कल्पना ज्यांच्या डोक्यातुन निघाली ते संस्थापक व CEO जॉन मॅकी यांच्या संदर्भात तुम्ही ऐकले असण्याची शक्यता आहे. आजकाल CEO च्या पगारपुढची शुन्यांची संख्या वाढत असल्याबद्दल आपण नेहेमीच ऐकतो. जॉन मॅकी यांनी मात्रं गेल्यावर्षीपासून नाममात्रं १ एक डॉलर वार्षिक पगार घ्यायचे ठरवले आहे. त्याशिवाय त्यांना होल फुडसच्या सामान्य कर्मचार्यांसारख्याच इतर सुविध, आरोग्य सेवा आदी मिळतात. होलफुडसमधे सद्ध्या प्राणिजन्य पदार्थांची विक्री होते. स्वतः मॅकी मात्रं व्हिगन आहेत.
होलफुडसमधे सॅच्युरेटेड फॅट असलेले तसेच जेनेटिकली मॉडिफाईड अन्नपदार्थ विकण्यात येत नाहीत. अशी उत्पादने घेण्यासाठी उत्पादकांना व शेतकर्यांना अर्थ सहाय्य देऊन त्यांच्या पाठीशी उभे रहायचे होलफुडसने ठरवले आहे.
अर्थात होल फुडसमधे जायचे तर जादा पैसे मोजावे लागणार ही मानसिक तयारी करूनच जायला हवे. चांगल्या आरोग्यासाठी केलेली ही गुंतवणुक आहे मी समजते. किटकनाशके फवारलेले, सॅचुरेटेड फॅट असलेले, जेनेटिकली मॉडिफाईड अन्नं खाऊन पुढे तितकेच पैसे औषधांवर खर्च करायची वेळ येऊ शकते.
होल फुडसची दुकाने प्लॅस्टिक बॅगरहित करायचा प्रयत्नं दोन शाखांमधे सुरू आहेत. तो यशस्वी झाल्यास सर्व शाखांमधे फक्तं पुनःप्रक्रिया केलेल्या कागदी पिशव्या ठेवण्यात येतील. ग्राहकांनी घरून आणलेल्या पिशवीमागे पाच ऐवजी दहा सेंटची सुट देण्याचाही विचार सुरू आहे.
एखाद्या कॉर्पोरेशनची जाहिरात करण्याचा माझा उद्देश नाही, पण ज्या चांगल्या गोष्टी त्यांनी केल्या आहेत, त्याबद्दल श्रेय द्यायला हरकत नाही असे वाटल्याने इतकी मोठा उतारा होलफुडसवर लिहीला आहे.होलफुडसपेक्षा आकाराने बर्याच लहान इतरही काही चेन्स आहेत: होम इकोनॉमिस्ट(Home Economist), अर्थ फेअर(Earth Fare). त्याशिवाय वाईल्ड ओटस (Wild Oats) या चेनचे नुकतेच होल फुडसमधे विलीनीकरण झाले आहे.
तुमच्या जवळपास एखादे विअत नसेल तर त्यातल्या त्यात जिथे ऑरगॅनिक विभाग मोठा असेल अशा दुकानात जाता येईल. कुठल्याही दुकानात जाताना स्वतःची पिशवी नेण्यासारखे साधे उपाय करून बघा.
शोएब मन्सूरचा "खुदा के लिये" हा पाकिस्तानी सिनेमा पुरोगामी मुस्लिमांची बाजू दाखवतो. इंग्लंड,पाकिस्तान, अफगाणीस्तान आणि अमेरिका अशा चार देशात कथानक उलगडते. सप्टेंबर ११ च्या पार्श्वभुमीवर मुस्लिम समाजातील अंतर्गत संघर्ष,विरोधाभास व अन्यायाचे बर्यापैकी परिणामकारकपणे चित्रण केले आहे. या समाजाच्या अनेक ज्वलंत प्रश्नांना हात घालत एका सुसुत्रं कथेची यशस्वी मांडणी केली आहे.
नासिरुद्दिन शहाने साकारलेला कोर्टातील साक्षीचा प्रसंग लाजवाब.
सर्वात जमेची बाजु म्हणजे संगीत. अप्रतिम.
http://mastibox.com/songs/?p=/Pakistani/Khuda%20Ke%20Liye&c=10
काही ठिकाणी दिग्दर्शन व अभिनय जरा अशक्तं वाटतात, कलाकारांना पुरेसा अनुभव नसल्याचं अधुन मधुन जाणवतं. तरीही वेगळं काही तरी दाखवणारा हा चित्रंपट आवर्जुन बघावा.
हे चित्रं पहा: 
"प्लॅस्टिक पिशवी नको मला. माझी पिशवी आणली आहे बरोबर" जरा वैतागुनच किराणा दुकानातल्या कर्मचार्याला म्हंटले. त्याबरोबर त्याने प्लॅस्टिक पिशवीतल्या माझ्या वस्तु बाहेर काढल्या आणि प्लॅस्टिक पिशवी कचर्याच्या डब्यात टाकली. हसावे की रडावे आता?
दोष त्याचा नाही. वॉलमार्ट अथवा तत्सम (वॉअत) दुकानात आले ही माझीच चूक आहे. हल्ली खपतात म्हणून वॉअत दुकानातही ऑर्गॅनिक भाजीपाला विकला जातो. एखाद दोनच वस्तु घ्यायच्या होत्या म्हंटलं जवळच्या जवळ जाऊन याव.
शेजारच्या गिर्हाईकेच्या ढकलगाडीत थोड्याथोडक्या नव्हे, २०-२५ प्लॅस्टिक बॅगा. आधीच दोन-तीन आवरणात गुंडाळलेली प्रत्येक वस्तु ठेवायला आणखी भारंभार पिशव्या. दुकानात जाताना पिशवी नेण्याची तसदी घ्यावी लागत नाही या आनंदात गिर्हाईके. गिर्हाइकांच्या हातात पिशव्या नसल्याने चोरीची शक्यता कमी झाल्याच्या आनंदात वॉअत कंपन्या.
व्यापारी कंपन्या, गिर्हाईक, कर्मचारी, दुकानातील माल, तो पुरवठा करणार्या कंपन्या इ. या व्यवस्थेतील घटक हे "मी" या एकाच सूत्राने बांधलेले असतात. "आपला" हा शब्दं सगळ्यांनीच घरी ठेवलेला असतो. "तू नही तो और सही, और नही तो और सही" हा मंत्र जपत इथले सगळे व्यवहार सुरू असतात.
कमीत कमी पगारात काम करायला तयार होणार्यांना नोकरी देणार्या या कंपन्या. कुठल्या ओळीत काय आहे ह्या पलिकडे मालाविषयी काहीही ज्ञान नसलेले निरुत्साही कर्मचारी.
त्यांनी अधिक पगार मागु नये म्हणून त्यांना फारसे व्यवसायिक प्रशिक्षण नं देता सरकारी अनुदान कसे मिळवावे याचे प्रशिक्षण दिले जाते.
आपणच भरलेल्या करातुन अप्रत्यक्षितरित्या या कामगारांचे वेतन काही प्रमाणात आधीच चुकते होते याचा गंधही नसलेली गिर्हाइके. आत्ता मात्रं दोन डॉलर वाचल्याच्या समाधानात बाहेर पडतात.
आता हे चित्रं पहा:
कारबरो येथील व्हिव्हर स्ट्रीट मार्केट- सहकारी किराणा दुकान. कारबरोच्या जनजिवनाचा केंद्रबिंदु
बाहेरील दृष्य:
मोठा सायकल स्टँड. छोटा कार पार्किंग लॉट. बसमधुन,पायी, सायकलवर, मित्रंमैत्रिणींचा कंपु जमवुन, लेकुरवाळी, कुत्रुळवाळी अशी येणारी गिर्हाईके. 
दुकानाच्या बाहेर मोठ्ठे अंगण. अंगणात छोटी मोठी झाडे. झाडांखाली व अंगणात टाकलेल्या टेबल खुर्च्या. आत तयार केलेले सुग्रास,ताजे, गरमागरम पदार्थ वाढुन घेऊन भोजनाचा आनंद घेणारी मंडळी.
पोराबोळं खेळतायेत, झाडावर चढतायेत, लोंबताहेत . कधी कुत्र्या, माणसांचा फ्रिस्बी चा खेळ रंगलाय. कधी संध्याकाळी एखादा ड्रम सर्कल जमलाय. नर्तक किंवा कमरेभोवती गरगर हुलाहुप फिरवणारे कलाकार त्याच्या त्यालावर फेर धरताहेत.
आतील दृष्य:
दुधाच्या, पाण्याच्या रिकाम्या झालेल्या बाटल्या पुन्हा भरायला आणायच्या. भाज्या,फळे इ प्लॅस्टिक पिशव्यांमधे नं भरता तशाच ढकलगाडीत ठेवायच्या. 
प्रत्येक वस्तु वेष्टणात बांधलेली असतेच असं नाही. बल्क सेक्शनमधुन खुले तांदुळ, दाणे,बेदाणे, तिखट, हळद,ओटमिल, सिरियल इ जिन्नस घरून आणलेल्या किंवा दुकानात ठेवलेल्या वेष्टणात बांधुन घ्यायचे. तसे करताना गिर्हाइकाने आधी दोन काजु चाखुन पाहिले तरी हरकत नाही.
तर्हे-तर्हेची ताजी ताजी ब्रेड, केक,बिस्किटे रोज आतच तयार होतात. एकटा जीव सदाशिव असाल तर अर्धाच ब्रेड मागु शकता.
काऊंटरवरील कर्मचारी घरून आणलेल्या पिशवीसाठी ५ सेंटची का होई ना सुट देतो.
सहकारी तत्वावर चालणारे दुकान असल्याने गिर्हाईक तसेच कर्मचारीही बहुधा मालकच असतात. कर्मचार्यांना माल कुठुन आला, कसा तयार झाला याची सर्व माहिती असते. स्थानिक मालाला प्राधान्य दिले जाते.
आपली गिर्हाईके, आपले व्हिव्हर स्ट्रीट मार्केट, आपले कर्मचारी, आपला माल असं मानणारे घटक इथे एकत्रं आले आहेत. आपले गाव, आपला समाज, आपला निसर्ग याची काळजी घेतल्याच्या आनंदात गिर्हाईक बाहेर पडतात- ते पुन्हा परत येण्यासाठी.
नोंद:वरील फोटो अज्ञात छायचित्रकारांचे आहेत त्यामुळे श्रेय देता आलेले नाही.
भारतात दिवाळीचे दिवस सरतात, त्याच सुमाराच इथे अमेरिकेत सणासुदीचे दिवस सुरू होतात.
ऑक्टोबरच्या अखेरिस बाळ-गोपाळांचा आवडता हॅलोविन येतो.
त्यानंतर येते थॅंक्स गिव्हिंग आणि अर्थातच मग ख्रिसमस व नविन वर्षाचे स्वागत.
१६२१ साली मे फ्लॉवर या जहाजातुन आलेले यात्रेकरू व इथले स्थानिक रेड इंडियन यांनी मिळुन चांगले पीक आल्याबद्दल मेजवानीचे आयोजन केले.
त्यानंतर काही वर्षे अनियमितपणे थॅंक्स गिव्हिंग साजरे केल्या गेले. सुमारे दोनशे वर्षांनी थॅंक्स गिव्हिंगला राष्ट्रीय सण म्हणुन मान्यता मिळाली.
आजच्या काळात कुटंबातील मंडळी एकत्रं येऊन जेवणाचा आनंद घेतात. या जेवणात टर्कीचे जेवण बनवतात. त्या पाठोपाठ पम्पकिन पायचा समावेश असतो.
थॅंक्स-गिव्हिंग आणि टर्की हे आज अविभाज्य मानले जात असले तरी मूळ मेजवानीत टर्की अथवा पम्पकिन पाय या दोन्हीचा ही समावेश नव्हता. टर्की नक्की कधी पासून आणि का या सणाशी जोडली गेली याच्या बर्याच आख्यायिका आहेत.
स्थानिक ट्रॅंगल व्हॅजिटेरियन सोसायटीने व्हेजिटेरियन थॅंक्स गिव्हिंगचे आयोजन केले आहे. अर्थातच टर्कींचा बळी नं देता जेवणाचा आनंद घेता येणार आहे.
यंदा या मेजवानीला अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळातो आहे. दुपारचे बुकिंग हाऊस फुल झाले आहे. त्यामुळे संध्याकाळचे जास्तीचे सिटींग उघडण्याचा आयोजकांचा प्रयत्नं आहे.
अधिक माहिती, रिझर्वेशन तसेच मेनु बघण्यासाठी इथे क्लिक करा:
http://www.trianglevegsociety.org/thanksgiving07/index.html
सलमान खान व संजयदत्त यांना बद्धकोष्ठं म्हणजे मराठीत कॉन्स्टिपेशन झालं आहे का?
तुरूंगात सतत येणं-जाणं असलेल्या या थोर गुन्हेगारांच्या प्रकृतीबद्दल मला जरा काळजी वाटु लागली आहे. देशवासियांना त्यांच्या दिनचर्येची माहिती क्षणोक्षणी कळवण्याचे सामाजिक कार्य आपले थोर पत्रकार रात्रंदिवस करत आहेत. या दोन गुन्हेगारांनी काय खाल्ले, रात्री झोप लागली की नाही ,भेटायला कोण सगे-सोयरे आले, त्यांनी कोणाशी हास्तांदोलन केले, कोणाला मिठी मारली अशी बहुमुल्य माहिती छापायला आपली लोकहितवादी, समाजाभिमुख व स्वतंत्र बाण्याची माध्यमे तत्पर आहेतच. परंतु या सगळ्या वर्णनात या दोन गुन्हेगारांनी शौचालयाचा वापर केल्याची बातमी काही वाचनात आली नाही (तुरूंगात ती सोय असते का हो?). त्यामुळे जरा काळजी वाटु लागली आहे. माध्यमांनी जनतेच्या उत्सुकतेची दखल घेऊन कृपया खुलासा करावा.
तो: आपल्याला एका लग्नाला जायचे आहे.
ती: कुणाच्या?
तो: जेनी आणि विनोदच्या
ती: आपण मुलाकड्चे का मुलीकडचे?
तो: जेनीची आणि माझी जुनी ओळख आहे. खरं म्हणजे जेनीच्या पहिल्या लग्नालाही गेलो होतो मी. फोटोही काढले होते तेव्हा.
ती: हं....लग्नं अमेरिकन पद्धतीचे आहे की भारतिय? काय घालायचे ते ठरवावे लागेल त्याप्रमाणे.
तो: इथले लग्नं ख्रिश्चनपद्धतीचे आहे. त्यानंतर ते भारतात जाऊन वैदिक विधी करणार आहेत.
ती: अरे वा, छान.
तो: मुलाच्या घरच्यांनी दोघांची पत्रिका जुळवून बघितली आहे. त्यानुसार इथल्या लग्नाचा मुहुर्त काढला आहे म्हणे!
ती: अय्या!! मुहुर्त काढून लावलेले हे पहिलेच ख्रिश्चन लग्न असावे. या ऐतिहासिक क्षणाचे आपण साक्षीदार असणार आहोत!
ती: अरे पण त्या जेनीच्या पहिल्या लग्नाचे काय झाले म्हंटलंस?
तो: काय झालं माहिती नाही. खरं म्हणजे जेनीपेक्षा ल्युसीचा स्वभाव खूप छान होता
ती: आता ही ल्युसी कोण आली मधेच आणि जेनीचा आधीचा नवरा कोण?
तो: जेनीचे पहिले लग्नं ल्युसीशी झाले होते - हे बघ तुला फोटो दाखवतो त्यांचे.... पण तुझा चेहेरा असा गोरामोरा का झाला आहे? बरी आहेस ना?
ती: नाही, काही नाही - पाणी प्यायलं की जरा बरं वाटेल... अं अं ...म्ह म्ह म्हणजे जेरी साईनफिल्ड म्हणतो त्याप्रमाणे "नॉट दॅट देअर इज एनिथिंग रॉंग विथ इट."
हिंदू धर्मात ज्या गोष्टी अतिशय पवित्रं मानल्या जातात त्या गोष्टींची स्वतःच अक्षम्य अवहेलना, विटबंना करायची हा आपला खाक्या आहे. पावित्र्यं आणि स्वच्छता याचा अर्थाअर्थी काही संबंध असल्याचे आपल्याला वाटत नाही. या उलट इतर धर्मियांच्या प्रार्थनास्थळी जाऊन पहा. शांतता,स्वच्छता, प्रसन्न वातावरण हे तिथे अनुभवायला मिळते.
गंगेचे उदाहरण घ्या. गंगा ही आपल्याला पूजनीय असल्यामुळे या विषयावर अनेक श्लोक आणि काव्ये रचली आहेत. गंगेच्या काठावर काय करू नये ते आपल्या पूर्वजांनी पुराणात सांगितले आहे:
गंगा पुण्यजला प्राप्य त्रयोदश विवर्जयेत।
शौचमाचमनं चैव निर्माल्यं मलघर्षणं॥
गात्रसंवाहनं क्रीडा प्रतिग्रहमथो रतिम।
अन्यतीर्थरतिं चैव अन्यतीर्थप्रशंसनम॥
वस्त्रत्यागमथाघातं सन्तारं च विषेशतः।
नाभ्यंगित प्रविशेच्च गंगाया न मलार्दित:॥
न जल्पन्न मृषा वीक्षन्न वदन्न्नृतं नर:।
स्वैर अर्थ:
पुण्यजला गंगेमधे मल-मूत्रत्याग, तोंड धुणे, दात घासणे, चुळा भरणे, निर्माल्य फेकणे, मळलेले अंग घासणे इ करू नये. स्त्री पुरूषांनी जलक्रीडा करू नये. दानाचे ग्रहण करू नये. अन्य तीर्थांची स्तुती करू नये. घातलेले कपडे गंगेत सोडू नयेत, पाण्यावर आघात करू नये तसेच पोहू नये. अंगाला तेल लावून अथवा मळलेल्या अंगानी गंगेच्या पाण्यात प्रवेश करू नये. गंगा किनार्यावर वृथा बडबड, खोटारडेपणा करू नये व अपदृष्टीने पाहू नये.
इतकं सगळं अगदी तपशीलात लिहिणार्या आपल्या पूर्वजांनी आपलं आताचं वर्तन पाहिलं तर ते काय करतील?
साबण लावून लावून कपडे धुणे,केस कापणे, मृतदेह टाकणे, शहरातील तसेच कारखान्यातील सांडपाणी सोडणे - अशी सर्व तर्हेनी चालेलेली ही विटबंना पाहून ते जीवच देतील (गंगेत नव्हे).
आपल्या स्वार्थासाठी धर्माचा वाट्टेल तसा अर्थ लावणारे पंडे आणि डोके नं वापरता, एकही प्रश्न नं विचारता त्यांच्यावर विश्वास ठेवणारे ते भाविक थोर आहेत!
धन्य गंगा धन्य तीचे भक्तं!
संदर्भ:
"श्री गंगाजी का दुरुपयोग":कल्याण मासिक वर्ष ८१, अंक सहा:गीताप्रेस, गोरखपुर
फुलफ्रेमच्या अंतिम भागात मला आवडलेल्या डॉक्युमेंटरींविषयी थोडक्यात सांगणार आहे. वाचकांना जरा काही हलकं फुलकं सांगावं आणि स्वतःच्या डोक्यावरचा ताणही कमी व्हावा या दृष्टीने पहिले दोन भाग लिहिले होते. तुमच्या प्रतिक्रियांबद्द्ल धन्यवाद. पण बहुतेक डॉक्यु.मधे अतिशय गंभीर,भयानक परिस्थितीचे चित्रण केलेले आहे. हया भागात काही हिंसक, पाशवी घटनांचे वर्णन असू शकते ह्याची नोंद घेऊनच पुढे वाचा (अथवा वाचू नका). हे सिनेमे वाचकांना एरवी बघायला मिळणार नाहीत म्हणून सगळीच स्टोरी थोडक्यात लिहिली आहे.
For the Bible Tells Me So: 
अमेरिकन समाजात सुरू असलेला गे राईटसा झगडा या चित्रपटात दाखवला आहे. एकीकडे सनातन ख्रिश्चन लोक गे लोकांना लग्नं करण्याचा अधिकार द्यायला तयार नाहीत. दुसरीकडे वैज्ञानिक संशोधन जीन्सकडे बोट दाखवते आहे. माना अथवा मानू नका, पण बर्याच लोकांना हा मुद्दा इतका महत्वाचा वाटतो की निवडणुकांमधे तो इराक युद्धापेक्षाही महत्वाचा ठरतो!
The Rape of Europa:
या सिनेमाचे वर्णन मी एक क्लासिक डॉक्युमेंटरी असं करीन. दुसर्या महायुद्धात हिटलर आणि त्याच्या जनरलसनी पादाक्रांत केलेल्या देशातून कलाकृतींची चोरी करून कशी केली आणि जर्मनीचा पराभव झाल्यानंतर दोस्तं राष्ट्रांनी ती लूट कशी परत मिळवली याचे फार रंजक वर्णन केले आहे.
हा सिनेमा बघताना माझ्या डोक्यात काही वेगळेच किडे वळवळत होते. स्वतःच्या देशातून चोरी गेलेल्या संग्रहणिय वस्तू परत मिळवण्यात हे देश इतके तत्पर असताना स्वतः चोरून आणलेल्या वस्तूंबाबत मात्रं बोलायला तयार नाहीत. (उदा. कोहिनूर, भवानी तलवार इ) मात्रं हा मुद्दा बाजूला ठेवला तर हा अतिशय बघण्यासारखा सिनेमा आहे.
Angels in the Dust: 
जोहानिसबर्ग मधील एक गोरे कुटंब आपली होती नव्हती ती संपत्ती विकून काळ्या आफ्रिकन मुलांसाठी शाळा काढायचे ठरवते. शाळा सुरू झाल्यावर मात्रं त्या मुलांचे गंभीर प्रश्न बघून आपली त्यांना नुसती शिकण्याकरताच नव्हे तर नुसते तगण्याकरता आवश्यकता आहे हे लक्षात येते. मग एक अनाथाश्रमच सुरू होतो. एडसने बर्याच मुलांना अनाथ केले आहे. गरिबीने ग्रासले आहे. लहान लहान मुली बलात्काराच्या बळी पडत आहेत - कारण अनाघ्रात स्त्रीशी सलगी केल्याने एडस बरा होतो अशी अंधश्रद्धा आहे. प्रत्येक मुला मुलीला समजता क्षणी एकच प्रश्न पडलेला असतो - मी एच आय व्ही बाधित आहे का नाही? असल्यास पुढचा नंबर माझा तर नाही ना? आया जगण्यासाठी मुलींना विकायला निघाल्या आहेत. अनाथाश्रमाचा एक महत्वाचा खर्च म्हणजे शवपेट्यांची खरेदी.
अशा परिस्थीत हे गोरे कुटंबा आपले सगळे अस्तित्वपणाला लावून त्या परिस्थितीशी झगडते आहे.
The Ants: 
जपानच्या इंपिरियल आर्मीमधे जपानी तरूणांची जबरजस्तीने खोगीर भरती करून घ्यायचे. मग या तरूणांकडून सगळ्यात निर्घुण कामे करून घेतली जात. या सैनिकांना ant solders असे नाव होते. अशापैकी एक बटालियन दुसर्या महायुद्धात चीनमधे लढत होती. युद्ध संपले तरी त्यांना लढत रहाण्याचे आदेश दिले गेले. अखेर त्यांना युद्धकैदी म्हणून पकडण्यात आले. सुटका झाल्यावर ते जेव्हा मायदेशी परत गेले तेव्हा जपानने त्यांना सन्मानाने तर वागवले नाहीच, पण हे सैनिक कुठल्याही आदेशाशिवाय स्वतःहून लढत होते अशी भूमिका घेतली. १९५४ मधे युद्धावरून परतलेल्या वायची ओकुमुरा यांची ही गोष्टं. न्याय मिळवण्यासाठी म्हातारपणी न्यायालयाचे दरवाजे ठोठवणार्या वायचींची कथा फार हृदयद्रावक आहे. आयुष्यात कोणाची काडी ही वाकडी नं करणार्या या व्यक्तीला सैन्यात भरती व्हावे लागले. प्रशिक्षाणाचा एक भाग म्हणून निरपराध चिनी शेतकरी, मजूरांना पकडून आणायचे. तलवार, चाकू अशा शस्त्रांनी त्यांना ठार मारायचा सराव करायचा. या दिव्यातून गेलेले वायची पुरावा मिळवण्यासाठी चीनमधे परत जातात. जिथे त्यांची छावणी होती त्या गावात जाऊन वैयक्तिक पातळीवर त्यांची माफी मागतात. पुरावे तपासले असता त्यांचा कमांडर युद्धातल्या अत्याचाराच्या चौकशीतून वाचण्यासाठी नाव बदलून पळून जातो. जातान जपानमधून अधिक कुमक घेऊन येतो - तोपर्यंत तुम्ही लढत रहा असा आदेश देऊन जातात. हे सगळे पुरावे घेऊन वायची परत जातात. नविन पिढी वायचींवर विश्वास ठेवत नाही कारण हा सगळा इतिहास मुलांना शाळेत शिकवलाच जात नाही. वायचींच्या लढ्याचे हे एक विदारक चित्रण.
The Devil Came on Horseback:
"Never Again" असं सगळ्या देशांनी म्हटलं - दुसर्या महायुद्धानंतर. एखाद्या वंशाचा कोणी नाश करायला निघाले तर ते कदापिही खपवून घेतले जाणार नाही अशी सगळ्यांनी प्रतिज्ञा केली. पुढे काय झाले? काही नाही. आफ्रिकेमधे सतत वंशनाश सुरू आहे. दारफूरमधे सरकारी आशिर्वादाने सुरू असलेल्या वंशनाशाचे हे विदारक चित्रण. एकिकडे गावामागून गावे बेचिराख होत असताना इतर जग हातावर हात ठेवून बसले आहे. आफ्रिकन युनियनचा प्रतिनिधी म्हणून गेलेल्या एका माजी अमेरिकन सैनिकाने घेतलेले फोटी आणि चित्रफिती तुम्हाला अगदी दारफूरच्या संघर्षात प्रत्यक्ष जाऊन आल्याचा अनुभव देते.
Blockade: 
दुसर्या म.यु.त जर्मन सैन्याने लेनिनग्राडला (सेंट पिटर्स्बर्ग) वेढा टाकले त्याचे अतिशय दुर्मिळ चित्रं. एका हसत्या खेळत्या शहराची काय वाट लागली त्याचे विदारक चित्रण. हल्ले सुरू होतात. सगळीकडे जाळपोळ, नासधूस. लोक शहराबाहेर जायचा प्रयत्नं करतात. बर्फ पडू लागतं. अन्नं नाही,पाणि नाही. अखेर मृतदेह हलवायचे त्राणही शिल्लक रहात नाही. प्रेते आणि जिवंत माणसे यांच्यात फारसा फरक रहात नाही. अखेर रेड आर्मीच्या युद्धनौका येतात आणि
जर्मन सैन्याला माघार घ्यावी लागले. दु.म.यु.ची ही एक निर्णायक लढाई. सरकारी कॅमेर्यातून घेतलेले हे फुटेज कोणी कसे मिळवले कुणास ठाऊक!
War Dance: 
उत्तर युगांडामधील पटोंगा रेफ्युजी कॅंप. लॉर्डस रेझिस्टन्स आर्मी (एल. आर. ए)नावाच्या अतिरेकी संघटनेच्या कारवायांनी त्रस्त अचोली जमात. एल. आर. ए ची एक नविनच नीती आहे. एका गावावर ह्ल्ला करायचा. त्या गावातल्या मुलांना पकडायचे. त्यांच्या हातूनच त्या गावातल्या लोकांची हत्या करायची आणि मग त्या मुलांना आपल्या दलात भरती करायचे. या परिस्थितीतही स्वतःची संस्कृती जपण्याची धडपड अचोली जमात करते आहे. शाळेतील मुलांची राष्ट्रीय स्पर्धेसाठी निवड झाली आहे. अतिशय कठिण परिस्थितीचा सामना करत स्पर्धेची तयारी करत आहेत. ते करत असतानाच आपल्या हरवलेल्या नातेवाइकांचा शोध घेताहेत. कुणाचा भाऊ मारल्या गेल्याचे कळते तर कुणाची आई दुसर्या रेफ्युजी कॅंपमधे सुरक्षित असल्याचे कळते. स्पर्धेसाठी कंपालाला गेलेल्या या मुलांनी सुरक्षितता पहिल्यांदा अनुभवली. शहरी मुलांना बघून बावरली. एकमेकांना धीर देत राहिली. अचोलींचे नाव सार्थ करायचेच या जिद्दीने पेटली आणि बरीच बक्षिसे मिळवली. सिनेमेटोग्राफि बघण्यासारखी आहे.
Run Granny Run
निवडणुका हा फार खर्चिक प्रकार आहे. तितका पैसा उभा करण्यासाठी उमेदवारांना व्यापारी कंपन्यांकडे याचना करावी लागते. एकदा ते झाले की निवडून आलेला उमेदवार जनतेचे प्रतिनिधित्व नं करता दात्यांचे प्रतिनिधीत्व करेल हे उघड आहे. ह्या व्यवस्थेला लोकशाही म्हणणेच चुकीचे आहे. या विचाराने ९० वर्षाच्या डोरिस - लोकप्रिय नाव ग्रॅनी डी राजकारणात पडतात. उमेदवारांचा खर्च सरकारने करावा हा कायदा पास व्हावा म्हणून अख्ख्या देशाची पदयात्रा करतात आणि अखेर निवडणूकही लढवतात. सर्वांनी बघावा असा हा सिनेमा.
Photo Credits: Full Frame Documentary Film Festival. Used with their permission
चलापार्टा (इंग्रजी स्पेलिंग Txalaparta) नावाचे एक ताल वाद्यं आहे. दोघांनी मिळून वाजवायचे असते. हजारो वर्षापूर्वी पूर्व युरोपातील बास्क कंट्रीतील आदिवासी लोक दूरसंदेशासाठी या वाद्याचा उपयोग करायचे. मधल्या शतकात चलापार्टा जवळ जवळ अस्तंगत झाले होते. १९५० साली बास्क कंट्रीमधे केवळ २ चलापार्टा उरले होते. त्यानंतर कोणीतरी त्याचे पुनरूज्जीवन करायचे ठरवले. आज चलापार्टा वाजवणारे बरेच वादक तयार झाले आहेत. हरकाईट्झ आणि इगोर हे पंचविशीतले दोन हुन्नरी तरूण त्यातलेच. मूळ्चे आदिवासी वाद्य असल्याने खर्याखुर्या आदिवासी लोकसंगीतात याचा उपयोग करावा आणि काय होते ते बघावे असा विचार करून हे दोघे तरूण घराबाहेर पडले - आदिवासींच्या शोधात. 
पहिला मुक्काम भारत. जिथे जमेल तिथे मैफिल जमवायची. मुंबईतील काही शास्त्रिय संगीत वाजवणार्या कलाकारांसमवेत वाजवण्याचा प्रयोग केला. एक कार्यक्रमही दिला. 
नंतर गुजरातमधील एक आदिवासी खेडे तिथल्या आदिवासी संगीतात चलापार्टा अगदी चपखल बसते. पारंपारिक प्रथेप्रमाणे हे वाद्य आजूबाजूच्या परिसरात सापडणार्या साधनांपासून बनवायचे असते. गुजराथी खेड्यासाठी सागाच्या लाकडापासून चलापार्टा बनवण्यात आला होता.
दुसरा मुक्काम आर्क्टिक सर्कल. स्कॅंडेनेव्हियातील सामी जमात ही युरोपमधील मूळ आदिवासी जमात आहे असे मानले जाते. बहुतेक सामी आता आधुनिक झाले असले तरी काही लोक रेनडियर पालन करून उदर निर्वाह करताहेत. हरकाईट्झ आणि इगोर बर्फातून मार्ग काढत सामींना भेटायला जातात. जरा स्थिरस्थावर होतात, अंघोळी बिंघोळी आटपून लगेच कामाला लागतात. 
आधी चलापार्टा बनवायला पाहिजे नाही का? तो ही आजूबाजूच्या परिसरात मिळेल ती सामुग्री घेऊन.
मग सामींबरोबर प्रॅक्टिस सुरू आणि ही बघा कार्यक्रमाची तयारी.
तिसरा मुक्काम मोरोक्को. इथे आफ्रिकेत आदिवासींची कमी नाही. शिवाय इतर भागात चाललेल्या संघर्षांमुळे सुदान, युगांडाचे शरणार्थी आदिवासीही इथे आले आहेत. 
या वाळवंटात दगडाचा चलापार्टा बनवायला हवा.
चौथा मुक्काम मंगोलिया. इथले बांबू किंवा तत्सम प्रकारातून चलापार्टा बनला.
टाळ्यांच्या गजरात सिनेमा संपला. थिएटरमधले दिवे लागले - हर्काईट्झ आणि इगोर प्रत्यक्ष चलापर्टा घेऊन हजर होते. एक छोटा कार्यक्रम झाल्यावर त्यांनी प्रेक्षकांच्या प्रश्नांनाही उत्तरे दिली.
सिनेमाचे ट्रेलर इथे बघा:
http://www.nomadaktx.com/english/pelicula/principal.html
(शेवटचा फोटो नवर्याने काढला आहे. इतर सर्व फोटो नोमॅडक च्या वेबसाईटवरून त्यांच्या परवानगीने घेतले आहेत.)
अपेक्षेप्रमाणे दिपा मेहतांच्या "वॉटर" ला फॉरेन फिल्म गटात ऑस्कर नामांकन प्राप्तं झाले आहे.
भारतात अजुनही हा चित्रपट दाखवलेला नाही. परिपक्वं लोकशाहीच्या नागरिकांनी विचारांचा सामना विचारांनीच करायला हवा - अगदी धार्मिक भावना दुखावल्य गेल्या तरी. या चित्रपटात प्रदर्शित केलेल्या मताशी तुम्ही अगदी असहमत असलात तरी चित्रपट बघण्यालायक आहे आणि तुम्ही खुर्चीत खिळुन रहाल हे मात्रं खरे.
परिक्षण मी आधीच लिहिले आहे. ते इथे वाचा.
http://kasakaay.blogspot.com/2006/05/water.html#links
या आठवड्यात कारबरोमधे सुफ़ी फ़ेस्टिवल होता. शुक्रवारी रुमीच्या कवितांचे वाचन आणि गायनाचा कार्यक्रम होता.रुमीच्या कविता आम्हाला दोघांनाही खुप आवडतात आमच्या लग्नाचा आणाभाका (Vows)मधे आम्ही त्यांचा समावेशही केला होता.
कार्यक्रम खुप छान झाला. शेवटी आम्ही उगाच रेंगाळत उभे होतो, तेव्हा कोणीतरी सांगितले की दरवेशी जिथे मुक्काम ठोकुन आहेत त्या गावाबाहेरच्या राहुट्यांजवळ शेकोटी पेटवुन झिकर होणार आहे. झिकर म्हणजे आपला गरबा असतो तसे गोल करुन केलेले सामुहिक न्रुत्य. त्यांचे अध्यात्मिक गुरु मधे उभे राहुन त्यांच्या भाषेतल्या मंत्राचे उच्चार करतात आणि सगळे त्यात आवाज मिसळ्तात. साथीला डफ़, इतर वाद्ये असतात. हळुहळु जसा रंग चढु लागतो तसे दरवेशी गोलामधे येउन गिरक्या घ्यायला लागतात.
सगळी हौशी मंडळीं राहुट्यांकडे रवाना झाली. आम्ही पोचेपर्यंत झिकर सुरुही झाला होता. वर आकाशात लुकलुकणारे असंख्य तारे, शेकोटीची उब, रुमीच्या कविता आणि डफ़लीवरची थाप - झिकर चांगलाच रंगला होता.
त्या तालावर आठवणींच्या लाटाही उचंबळुन येत होत्या - क्षणात मन अनेक वर्षे मागे गेले. हिमालयाच्या आणि सातपुड्याच्या भ्रमंतीमधे शेकोट्या पेटवुन म्हंटलेली वेगवेगळ्या भाषांमधली गाणि, रचलेला गर्बा , दिवसभर चालुन थकलेल्या जिवांना दिलासा देणारा बोर्नव्हिटा किंवा गरम चहाचा कप, जिवाभावाचे मित्रं मैत्रिणि...
दूर देशात राहुन, यांत्रिकी आयुष्यात तो अनुभव पुन्हा कधी येईल असे ध्यानीमनीही नव्हते....!!!
(फ़ोटो सौजन्य : http://dilipb.smugmug.com)
आश्चर्य वाटलं नं?
अमरावती हे माझ्या गावाचेच नाही तर एका रागाचेही नाव आहे - रागकोष चाळता चाळता अचानक कळले.
रागकोषात याचे वर्णन असे आहे -
थाट खमाज - औडव-संपूर्ण, वादी ग संवादी ध , नि कोमल
आरोह: सा रे ग म ध सां
अवरोह: सां नि ध प म ग रे सा
गान समय : रात्रीचा दुसरा प्रहर.
बसंत बुखारीनंतर बागेश्री, हंसध्वनी आणि शिवाय मांड इतकं सगळं ५ दिवसात शिकुन मी शार्लेटहुन परत आले आहे. शिवाय मिंड्कारी, लयकारीचे वेगवेगळे ढंग!!! या सगळ्याची प्रॅक्टिस करायला काही महिने जातील.
इंद्रजित खुपच डाउन टु अर्थ आहेत, आणि हातचं काहीही नं राखता शिकवायला तयार.
गेल्यावर त्यांच्या पाया पडा वगैरे गोष्टी मुळीच कराव्या लागत नाहीत. एकदम इझी गोइंग.
बागेश्री हा राग माझा आवडता राग, त्यातुन हा राग मी आधी पं हबीब खानांकडुन सतारीवर आणि गाण्यात सरला बाईंकडे शिकले असल्यानी पटापट शिकता आलं. नुकत्याच एका कार्यक्रमात मी वाजवला पण होता. आता नविन शिकलेली मिंड्कारी आणि लयकारी आधी बागेश्रीतच वाजवुन बघणार आहे.
रविवारी इंद्रजितच्या शिकवणीची एक व्हिडियो पण तयार केली आहे. त्याची DVD मला लवकरच मिळेल आशी आशा आहे.
सतारी सारखं वाद्य अमेरिकेतल्या अशा छोट्या गावात शिकायचं म्हणजे असंच काही तरी करत शिकावं लागणार. डरहॅमला आल्यापासुन गाण्याचा क्लासही सुटला आहे - अवेळी सुरु केलेली ही संगीत साधना अशी अधांतरीच रहाणार आहे!!!!
शास्त्रिय संगीत शिकण्याचे खरे वय म्हणजे ४ ते २०. लहानपणापासुन ऐकण्याची आवड असली तरी शिकण्यावर कधी भर दिला नव्हता. एक मैत्रिणीच्या आग्रहाखातर ७-८ वर्षापुर्वी सतार शिकायला सुरुवात केली - आता या मैत्रिणिला सतार शिकायचीच का हुक्की आली, आणि तिने तिच्याबरोबर मी ही शिकायला जावे असे का ठरवले आणि त्या निर्णयाला मी का मान्यता दिली हे आम्हाला दोघींनाही सांगता येणार नाही. मैत्रिणीने सतारीला केव्हाच रामराम ठोकला आहे - मी मात्रं अजुनही काहीतरी तुणतुण वाजवायचा प्रयत्नं करते आहे.
इंद्रजित बॅनर्जी शार्लेट्ला आले आहेत म्हणुन मी ही आठवडाभर एथे मुक्काम ठोकुन आहे. पहिल्याच दिवशी त्यांनी मला बसंत बुखारी शिकवायला घेतला. नुसता आरोह अवरोह वाजवुन दाखवत असतानाही त्यांचा प्रत्येक स्वर दमदार आणि सौंदर्याने नटलेला आहे हे माझ्या लक्षात आले. म्हणुन मी त्यांना म्हंटलं की मला फ़ार पाठांतर नं देता सौंदर्यात भर पडेल असं काही तरी शिकवा. त्यामुळे सध्या मी विविध प्रकारचे मिंड, क्रंतन ई शिकण्याचा केविलवाणा प्रयत्नं करते आहे.
त्यातुन ते भारतात परत गेल्यावर मी काय करायचं हा प्रश्नं आहेच.
हजारो ख्वाईशे ऐसी की हर ख्वाईश पे दम निकले....
रे नि सा - रे ग - ग - म ग म (क्रिंतन) ग(मिंड) सा......
- - -
डरहॅमच्या सामजिक आणि सांस्क्रुतिक जीवनात तीन वार्षिक उत्सव महत्वंपूर्ण आहेत:
Full Frame Documentary Film Festival, American Dance Festival (ADF) आणि हौशी नवर्याचे All Vegan Thanksgiving!!!
Full Frame साठी मी अक्षरश: दोन दिवस रजा काढली होती. सद्ध्या ADF सुरु आहे. आत्ता पर्य़ंत बघितलेल्या कार्यक्रमांपैकी खालील उल्लेखनिय वाटले.
पॉल टेलरचे बॅंक्वेट ऑफ़ व्हल्चर्स:
या उत्क्रुष्ट कलाक्रुतीत नेते जगावर कसे युद्ध लादतात, त्या युद्ध्दाच्या आगीत मुळात ज्या ध्येयांसाठी युद्ध सुरु केले त्याच ध्येयांची कशी राख रांगोळी होते, आधी समाज आणि मग स्वत: नेते आणि देशही कसे बेचिराख होतात त्याचे दर्शन घडवले आहे. इराक युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर हे कलाक्रुती अगदी आजच्या काळात चपखल बसणारी असली तरी पॉल टेलरच्या ही रचना कालतीत आहे आणि इराक युद्धावर बेतलेली नाही असे प्रश्नोत्तरांच्या वेळी सांगण्यात आले.
चित्रेश दास आणि जेसन सॅम्युएल स्मिथ यांचे रिदम सुट्स
दोन वर्षांपूर्वी मी अमेरिकन डान्स फ़ेस्टिवल पहिल्यांदा बघायला गेले. त्यातली लक्षात राहिलेली रचना म्हणजे "फ़ेस्टिवल ऑफ़ फ़िट". कथ्थक, फ़्लेमेंको आणि टॅप या तीन प्रकारांमधील विलक्षण साम्य बघुन मन अचंबित झालं होतं. फ़ुट वर्कचा समान धागा साधुन कलाकारांनी उत्क्रुष्टं सांस्क्रुतिक मिलाफ़ घडावुन आणला होता. पहिल्या वर्षिचे यश दुसर्या वर्षी मिळवण्याचा प्रयत्नं तितकासा सफ़ल झाला नाही. पण यावर्षी मात्रं चित्रेश आणि जेसन यांनी गेल्यावर्षीच्या निराशेची भरपाई केली. चित्रेश आणि जेसन यांची गेल्यावर्षी याच उत्सवात अचानक भेट झाली. जेसन स्टेजच्या मागे प्रॅक्टिस करत असतांना चित्रेश दासांनी गंमत म्हणुन जेसनला साथ द्यायला सुरवात केली. कथ्थक या न्रुत्यप्रकाराच्या अस्तित्वाचा गंधही नसणार्याला जेसनला हा कोण, माणुस आपली नक्कल करतो आहे असे वाटले. पण थोड्याच वेळात पायात साधे बुटही नं घालता विलक्षण तयारीचे फ़ुट्वर्क करणारी ही व्यक्ती सामान्य नाही हे त्याच्या लक्षात आले. मग साता समुद्रापलिकड्ल्या या दोन कलांचा जो संगम सुरु झाला तो यावर्षीच्या कार्यक्रमात पुर्ण विकसित झालेला दिसुन आला.
विशेष म्हणजे या कलाकारांनी दोन शैलींचे साम्य दर्शवतांना आपापल्या परंपरांचे तंतोतंत पालन केलेले आहे. फ़्युजन नव्हे, तर एक आधुनिक जुगलबंदी बघाताना डोळ्याचे पारणे फ़िटले.
Pilobolous - पलाबुलस
ADF च्या चाहत्यांचा सर्वात आवड्ता ग्रुप म्हणजे पलाबुलस!! न्रुत्यं आणि जिम्नॅस्टिक यांचा मिलाप करणार्या पलाबुलस चा प्रत्येक नाच अविस्मरणिय, प्रेक्षणिय आणि अचंबित करणारा असतो. शरिराला कशाही प्रकारे वाकवु शकणारे हे नर्तक आपल्या कलात्मक हालचाली आणि नर्तकांच्या असंभव वाट्णार॓या मांड्णीने प्रेक्षकांना एखादी गोष्टं सांगतात. दर वर्षीप्रमाणे या वर्षीही तितक्याच कल्पकतेने सर्व रचना सादर करण्यात आल्या.
